kỹ năng mềm - kỹ năng mềm cho sinh viên - kỹ năng

Giữ ấm khi đi ra ngoài vào buổi tối hoặc sáng sớm, hạn chế tiếp xúc với người bị cúm, tránh ăn đồ lạnh, bổ sung vitamin và khoáng chất… là một số cách phòng ngừa bệnh về hô hấp cho trẻ.

Vào thu, nhiệt độ thay đổi thất thường, nắng hanh khô ban ngày và se lạnh buổi tối kèm theo sương mù sáng sớm. Đây là thời điểm thuận lợi làm bộc phát các bệnh ở trẻ, nhất là ở những bé có hệ miễn dịch yếu, dẫn đến tỷ lệ trẻ mắc các bệnh về đường hô hấp gia tăng. Theo bác sĩ Trúc Phương, Giám đốc Y khoa công ty Dược phẩm Hà Tây, một số bệnh thường gặp khi giao mùa như:

Viêm họng cấp tính: Bệnh thường xảy ra vào mùa đông, gặp cả ở người lớn và trẻ em. Triệu chứng đầu tiên là đau họng khi nuốt, sốt, khàn tiếng, ho do bị kích ứng ở đường hô hấp trên, có thể kèm theo sổ mũi. Nguyên nhân gây bệnh thường thấy do loại vi khuẩn liên cầu tan máu beta nhóm A, có nhiều trường hợp do virus. Nếu không được chữa trị hiệu quả, bệnh có thể dẫn đến viêm phổi, viêm khớp, biến chứng tại cơ tim và van tim.

Cha mẹ nên quan tâm đúng mức sức khỏe của trẻ, cần thiết phải cho trẻ đi thăm khám bác sĩ chuyên khoa khi có triệu chứng như sốt cao, trẻ li bì, ho nặng tiếng.

Viêm khí phế quản, biến chứng viêm phổi: Khí quản là ống dẫn lớn nhất trong hệ thống hô hấp. Viêm khí phế quản có thể xảy ra ở bất cứ lứa tuổi nào, thường sau khi thay đổi thời tiết hoặc bị viêm họng, viêm mũi do không chữa trị hiệu quả kịp thời hoặc theo diễn tiến của bệnh… Nhiều trường hợp trẻ mắc bệnh chỉ sổ mũi trong, ho nhẹ nhưng có thể giảm tính hiếu động ở trẻ. Nếu tình trạng này kéo dài, không điều trị đúng, trẻ dễ bị nhiễm trùng lan rộng và sâu hơn vào phế quản phổi, phế nang và nhu mô phổi rất nguy hiểm với các triệu chứng sốt cao, ho khạc, ho đàm đặc, có màu xanh hoặc vàng, trẻ nằm ì, li bì.

Cúm: Trẻ em là nhóm mắc căn bệnh này nhiều do sức đề kháng chưa hoàn thiện khiến virus cúm dễ dàng gây bệnh. Bệnh lý sẽ bộc phát khi có 3 yếu tố tham gia là mầm bệnh, số lượng mầm bệnh và sức đề kháng của cơ thể. Trong cúm, mầm bệnh là các virus cúm lây trực tiếp do tiếp xúc, giao tiếp hàng ngày, đặc tính virus là sinh sôi nảy nở nhanh nên có số lượng ồ ạt tấn công cơ thể, nhất là những trẻ có hệ miễn dịch yếu.

Triệu chứng thường thấy như sốt nhẹ, có thể ớn lạnh, đau đầu, chóng mặt, ho, đau họng, nghẹt mũi, chán ăn, đặc biệt là hắt hơi nhiều và chảy nước mũi trong. Tùy theo sức đề kháng của cơ thể mà thời gian bệnh kéo dài hay rút ngắn, giảm nhẹ hoặc nghiêm trọng hơn. Thậm chí, một số bệnh cúm diễn tiến nhanh và ồ ạt có thể khiến tử vong.

Vì vậy, cha mẹ không nên xem nhẹ căn bệnh này và quan tâm đúng mức sức khỏe của trẻ, cần thiết phải cho trẻ đi thăm khám bác sĩ chuyên khoa khi có triệu chứng như sốt cao, trẻ li bì, ho nặng tiếng. Dưới đây là một số cách phòng ngừa bệnh:

- Giữ ấm cho trẻ khi thời tiết trở lạnh, nhất là khi đưa trẻ đi chơi ngoài trời vào buổi tối hoặc sáng sớm, ở các vị trí quan trọng như bàn chân, bàn tay, ngực, cổ, đầu.

- Hạn chế cho trẻ tiếp xúc với người có biểu hiện bị cúm, viêm đường hô hấp.

- Cho trẻ uống nước ấm, tránh ăn những thức ăn lấy trực tiếp từ tủ lạnh, kem, đá.

- Tăng cường dinh dưỡng với thực đơn cân đối của các nhóm dưỡng chất (tinh bột, chất đạm, chất béo và rau củ quả).

- Bổ sung đầy đủ vitamin và khoáng chất cho trẻ. Đây là những dưỡng chất quan trọng vừa giúp trẻ phát triển hoàn thiện cả về thể chất lẫn tinh thần cũng như hệ miễn dịch cho trẻ.

Khi bệnh xảy ra dù nặng hay nhẹ, kéo dài hay mau khỏi, có biến chứng hay không, cha mẹ vẫn nên chủ động kiểm soát bệnh cho trẻ. Nâng cao sức đề kháng cơ thể cho bản thân và cho người thân trong gia đình là yếu tố then chốt ngăn ngừa bệnh.

Một buổi chiều, gia đình Smith (Mỹ) phát hiện con gái Sarah 15 tuổi sốt cao, có chấm đỏ trên da. Họ đưa con vào bệnh viện, bác sĩ thông báo cô bé bị viêm màng não mô cầu. Một ngày sau, bé qua đời.

May mắn hơn Sarah, Jennifer (19 tuổi) và cậu bé Alain (10 tuổi) cũng mắc bệnh viêm màng não mô cầu nhưng được phát hiện sớm hơn, chỉ phải cắt bỏ phần hai chân bị hoại tử.

Nội dung video này được chiếu trước bài nói chuyện về bệnh viêm màng não mô cầu của thạc sĩ Đinh Thạc (Bệnh viện Nhi đồng 1) với Hội quán các bà mẹ ở TP HCM gần đây. Những người mẹ không cầm được nước mắt khi xem.

Phát ban ở chi dưới của bệnh nhân nhiễm não mô cầu.

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi năm toàn cầu có khoảng 350.000 ca mắc bệnh viêm màng não, trong đó khoảng 35.000 trường hợp tử vong (10%). Não mô cầu được phân ra các tuýp A, B, C, Y… Ở Đông Nam Á, bệnh nhân viêm màng não mô cầu chủ yếu nhiễm vi khuẩn tuýp A. Tại Việt Nam, viêm màng não mô từng xuất hiện với dịch viêm màng não do não mô cầu phân nhóm A năm 2003 tại huyện Diên Khánh (Khánh Hòa). Năm 2011-2012, Viện Pasteur TP HCM phân lập 12 ca viêm màng não do não mô cầu nhóm A, một ca nhóm B.

Bác sĩ Đinh Thạc cho biết, bệnh này có thể xuất hiện ở tất cả độ tuổi nhưng trẻ sơ sinh, trẻ dưới 5 tuổi, thanh thiếu niên 11-19 tuổi thuộc nhóm dễ nhiễm bệnh nhất, chiếm tỷ lệ cao nhất trong số bệnh nhân. Nam dễ mắc bệnh hơn nữ với tỷ lệ cao gấp rưỡi.

Bệnh thường gặp ở vùng ôn đới và nhiệt đới, dịch thường xảy ra theo chu kỳ khoảng một thập niên, thường vào mùa đông xuân. Mùa bệnh gia tăng khi có sự thay đổi thời tiết, khí hậu, cuối mùa khô, đầu mùa mưa, mùa rét. Bệnh lây truyền từ người sang người do tiếp xúc hoặc do nước bọt, hoặc do những hạt nước bọt li ti bắn vào. Vi khuẩn sau đó phát triển ở vùng hầu họng, chất nhầy vùng mũi họng chứa các thành phần gắn kết với não mô cầu.

Những hoạt động bình thường hàng ngày như hôn, dùng chung đồ dùng, ly tách… đều có thể lây truyền bệnh. Trẻ em đang độ tuổi đi học nếu thức khuya hay ngủ không đủ giấc khiến hệ thống miễn dịch bị suy yếu cũng dễ bị vi khuẩn tấn công. Những nơi sống tập trung đông đúc hoặc nơi sinh sống chật chội thiếu vệ sinh như nhà trẻ, trường học, ký túc xá, nhà trọ, trại lính dễ lây lan dịch nhất.

Không như bệnh viêm màng não do siêu vi, viêm màng não mô cầu có thể lấy đi sinh mạng của một trẻ nhỏ đang khỏe mạnh chỉ trong một ngày sau những triệu chứng đầu tiên.

Viêm màng não mô cầu khó phát hiện, nhất là trong giai đoạn sớm bởi triệu chứng giống nhiễm siêu vi thông thường. Nhưng bệnh lại có thể gây chết người hoặc gây thương tật chỉ trong một ngày. Những bệnh nhân sống sót khỏi bệnh vẫn phải mang di chứng nặng nề như cắt bỏ chi, ngón tay, ngón chân, sẹo vĩnh viễn, não tổn thương, thính lực giảm, thận tổn thương cũng như những vấn đề tâm lý.

Diễn tiến bệnh nhanh và quái ác, bệnh nhân viêm não mô cầu xâm lấn có rất ít thời gian để được chẩn đoán và điều trị:

- 0-6 giờ: Triệu chứng sớm thường không rõ ràng: sốt, buồn nôn và ói, cáu gắt, ăn không ngon, bỏ ăn, đau đầu, đau họng, chảy mũi…

- 13-15 giờ: Triệu chứng đặc hiệu: ban đỏ, đau cổ và co cứng, sợ ánh sáng…

- 16-22 giờ: Triệu chứng muộn, có thể dẫn tới tử vong: lẫn hay mê sảng, động kinh, mất ý thức.

Để phòng ngừa bệnh, những việc làm đơn giản như đeo khẩu trang, giữ gìn vệ sinh môi trường sống thông thoáng sạch sẽ, lau nhà thường xuyên… có hiệu quả rất cao.

Ngay từ những năm 1960, các nhà khoa học đã nghiên cứu được văcxin với các tuýp nhóm A và C. Hiện nay tại Việt Nam đã có một số loại văcxin đơn giá và nhị giá (chủng ngừa cho đồng thời cả 2 tuýp A và C). Tuy nhiên, trẻ em sau 2 tuổi mới được phép tiêm văcxin này vì văcxin không có tác dụng sinh kháng thể đối với trẻ dưới 2 tuổi.

Amy Mc Stein sống tại thành phố Liverpool, Anh, được chẩn đoán mắc bệnh lạc nội mạc tử cung nghiêm trọng. Bác sĩ nói cô phải có con ngay lập tức hoặc sẽ mất cơ hội làm mẹ vĩnh viễn.

Amy bên con gái Ava.

Nhiều năm trước, Amy Mc Stein thường xuyên cảm nhận được những cơn đau bụng âm ỉ. Cô đã nhiều lần đến gặp bác sĩ, chỉ nhận được lời khuyên đây là hiện tượng bình thường. Mùa hè năm 2010, Amy thấy bụng đau nhói, ngất và được đưa vào viện cấp cứu. Các bác sĩ vẫn không phát hiện được điều gì bất thường.

Chỉ vài tuần sau, vào tháng 7/2010, Amy lại ngất một lần nữa. Các bác sĩ tìm thấy một u nang đường kính 5 cm trong buồng trứng phải của cô. Cô được chuyển đến bệnh viện phụ sản Liverpool phẫu thuật để lấy u. Tỉnh dậy sau cuộc phẫu thuật, cô được thông báo bị lạc nội mạc tử cung nặng, và cần dùng thuốc để tạo ra thời kỳ mãn kinh ngay lập tức.

Bác sĩ khuyên cô “nếu muốn có con, phải thực hiện ngay lập tức, nếu không sẽ không bao giờ trở thành mẹ”. Có con là điều mà không bao giờ các bác sĩ khuyên với một cô gái 19 tuổi, nhưng tình trạng bệnh của Amy rất nghiêm trọng, cô phải cắt bỏ tử cung càng sớm càng tốt.

Sau thời gian đắn đo, Amy quyết định bỏ dở khóa học pháp y tại ĐH Liverpool để thực hiện ước mơ làm mẹ. Amy nói với Jack, chàng trai hẹn hò cùng cô đã 2 năm, về tình trạng của mình. Cô bảo Jack rằng nếu anh muốn có con với cô thì phải ngay bây giờ hoặc không bao giờ.

“Tôi từng nghĩ vào một ngày nào đó sẽ làm mẹ nhưng không phải lúc 19 tuổi. Rồi tôi nhận ra mình yêu Jack và muốn sống cả cuộc đời còn lại với anh ấy. Rất may, anh ấy đã đồng ý. Và tôi khóc nhẹ nhõm”, Amy nhớ lại.

Trước khi sinh cô con gái Ava Grace vào tháng 12/2011, Amy đã 3 lần sảy thai, hai lần đầu khi thai mới 8 tuần, lần thứ ba khi thai 17 tuần. Cô mất hy vọng nhưng không có thời gian để đau buồn bởi vẫn phải trải nhiều tuần điều trị tại bệnh viện. Cuối cùng, vào tháng 4/2011, Amy mang thai lần thứ tư.

Trong thời gian mang bầu bé Ava, Amy trải qua 13 tuần nằm theo dõi tại bệnh viện. Cô cũng 2 lần bị xuất huyết, 2 lần được bác sĩ thông báo rằng em bé sẽ không thể chào đời. Các bác sĩ cho rằng Amy không thể mang thai được quá 30 tuần, bởi tử cung của cô không thể kéo căng vì thành tử cung đầy sẹo. Các bác sĩ dự đoán đến tháng 12/2011, nếu vẫn giữ thai, tử cung của cô sẽ bị chấn thương nặng. Bé Ava ra đời khi mới 35 tuần tuổi và nặng chưa đầy 2 kg, với vài vòng dây rốn quấn quanh cổ.

Amy và Jack đã kết hôn vào tháng 4 vừa qua với sự chứng kiến của con gái Ava. Amy chia sẻ: “Vượt qua những biến chứng y học, bé thật tuyệt vời”. Còn Jack tự hào: “Ava là một chiến binh nhỏ. Bé không mấy khi khóc. Mọi người nói rằng bé là phần thưởng đền bù cho chúng tôi sau những đau đớn mà bố mẹ phải trải qua để có thể sinh ra bé”. Amy cho biết thêm: “Thụ thai Ava là một công việc khó khăn nhất mà tôi từng thực hiện, nhưng bé đã làm bừng sáng thế giới của tôi. Tôi thực sự không thể tưởng tượng cuộc sống như thế nào nếu không có bé”.

Amy hiện dành toàn bộ thời gian để chăm sóc con, cô cũng chuẩn bị cho ca phẫu thuật sẽ được thực hiện trong vòng 12 tháng tới.

Tại Việt Nam có khoảng 2 triệu người bị mù lòa, thị lực kém. Đáng nói, tới 83% số người mù có thể phòng ngừa, chữa trị nhưng vì chủ quan, không hiểu biết, người bệnh đánh mất cơ hội, từ một người khỏe mạnh trở thành mù lòa, khiếm thị.

Nhiều bệnh lý ở mắt có thể dẫn tới mù lòa và hoàn toàn có thể phòng ngừa, điều trị. Ảnh: H.Hải

Tại Hội thảo xây dựng kế hoạch phòng chống mù lòa giai đoạn tới diễn ra tại Hà Nội ngày 16/10, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Viết Tiến cho biết, tại Việt Nam hiện có khoảng 2 triệu người bị mù lòa, kém thị lực. Đáng nói, đến 83% số người bị mù hoàn toàn có thể phòng tránh được.

Ví như với bệnh đục thủy tinh thể là nguyên nhân gây mù hàng đầu, chiếm tỷ lệ tới 61% trong tổng số người mù, sau đó là các bệnh lý đáy mắt, bệnh glôcôm, tật khúc xạ, sẹo giác mạc… đều là những bệnh có thể phòng ngừa, chữa trị hiệu quả, người bệnh không bị mất đi cơ hội nhìn thấy ánh sáng.

PGS.TS. Nguyễn Chí Dũng, Trưởng Phòng CĐT, Bệnh viện Mắt TƯ lấy dẫn chứng về bệnh lý đục thủy tinh thể. Đây là một căn bệnh rất phổ biến tại Việt Nam. Căn bệnh này là nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa ở Việt Nam. Hiện cả nước có đến 251.700 người mù cả 2 mắt do đục thể thủy tinh thể và mỗi năm cả nước có thêm khoảng 170.000 trường hợp cần được điều trị do căn bệnh này.

“Đến viện càng sớm, cơ hội được điều trị đúng, bảo tồn thị lực càng cao và ngược lại. Đáng nói người Việt Nam rất chủ quan, khi thị lực giảm chỉ nghĩ đó là dấu hiệu của tuổi già nên không đi khám bệnh, không chữa trị. Và rất nhiều người trong số đó (35%) không biết mình bị đục thủy tinh thể mà nếu biết, cũng cho rằng đó là bệnh không thể điều trị khỏi”, TS Dũng nói.

Ngoài đục thủy tinh thể, nhiều vấn đề mới đang nổi lên như tật khúc xạ (tỷ lệ mắc 15-40%, tương ứng với khoảng 3 triệu trẻ bị tật khúc xạ cần đeo kính, trong đó có 2/3 là trẻ cận thị) và các bệnh phần sau như bệnh võng mạc đái tháo đường, võng mạc ở trẻ đẻ non… đang là những thách thức cần quan tâm và can thiệp trong thời gian tới

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Viết Tiến, trên thế giới cứ 5 giây lại có thêm một người bị mù và cứ 1 phút thế giới có thêm một trẻ bị mù. 90% người mù sống ở các nước nghèo và đang phát triển với các điều kiện tiếp cận dịch vụ khó khăn, Việt Nam được xếp trong nhóm các nước này.

Vì thế, kế hoạch phòng chống mù lòa giai đoạn tới sẽ đẩy mạnh công tác đào tạo nhân lực, tăng cường số lượng cán bộ cho các tuyến, đặc biệt là tuyến huyện, tăng cường đào tạo cán bộ có chuyên môn cao. Mục tiêu kế hoạch nhằm đẩy nhanh tốc độ mổ thủy tinh thể, nâng cao chất lượng mổ với tỷ lệ người có thị lực trên 3/10 ở mức hơn 80%, hạn chế biến chứng phẫu thuật, lập kế hoạch thanh toán bệnh mắt hột.

“Cần phải khẳng định, đục thủy tinh thể có khả năng chữa khỏi. Nếu phát hiện sớm, việc điều trị vô cùng đơn giản bằng kỹ thuật mổ Phaco. Thị lực người bệnh được phục hồi tốt. Thế nhưng, đa số người bệnh lại đến viện khi ở giai đoạn muộn, rất khó phục hồi thị lực. Nhất là ở những trường hợp mà các dây thần kinh thị giác (nhiệm vụ cung cấp thông tin nhìn thấy đến não) có thể đã bị phá huỷ hoàn toàn, gây mù vĩnh viễn hoặc nếu điều trị được cũng gặp nhiều khó khăn”, PGS Hơn cảnh báo.

Bisphenol A, hay còn gọi là BPA là một loại hóa chất được sử dụng để làm hóa dẻo nhựa, phổ biến trong các hộp đựng thức ăn hay các lon nhôm chứa đồ uống. Một nghiên cứu của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh cho thấy 90% người Mỹ có chất BPA trong nước tiểu.

Vỏ chai nước khoáng được làm từ nhựa có thể gây hại cho sức khỏe

Hóa chất BPA trong các loại hộp nhựa có thể ngấm vào thứ ăn và nước uống. Như vậy con người đã tiếp xúc trực tiếp với BPA qua nguồn thực phầm và đồ uống. Tuy nhiên, chất BPA còn có trong bụi và nước.

Trong những năm gần đây, các nhà nghiên cứu đã rất lo ngại rằng khả năng phá hủy nội tiết tố của BPA sẽ gây ra những vấn đề nghiêm trọng cho sức khỏe con người như rối loạn thần kinh, ảnh hưởng đến khả năng sinh sản, tiểu đường, làm tổn thương bão bộ, đặc biệt không tốt với phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ.

Tuy nhiên, cho tới nay giới khoa học cũng chưa có một sự đồng thuận về những tác hại mà chất BPA có thể gây ra cho con người. Nhưng Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh của Mỹ khuyến cáo rằng trước khi những kết luận chính thức về BPA được giới khoa học đưa ra, người dân nên hạn chết tiếp xúc với loại hóa chất này theo 5 cách sau:

1. Không để chất lỏng nóng vào hộp nhựa, không nên cho hộp nhựa vào lò vi sóng vì ở nhiệt độ cao chất BPA có trong hộp nhựa sẽ được giải phóng, từ đó có thể dễ dàng ngấm vào thức ăn.

2. Không nên sử dụng những chai nhựa cũ và bị trầy xước có chứa chất BPA vì những vết trầy xước chính là môi trường của vi khuẩn có thể phát triển và từ đó xâm nhập vào cơ thể. Hãy sử dụng những chai nhựa mới.

3. Thay thế những hộp nhựa chứa thức ăn bằng nhựa. Ngoài nhựa, có rất nhiều lựa chọn dành cho bạn như loại hộp được làm từ gốm sứ, thủy tinh hay thép không gỉ. Đây là những chất liệu an toàn và có độ bền cao và còn thân thiện với môi trường hơn so với các hộp nhựa.

4. Giảm thiểu sử dụng thực phẩm đóng hộp. Đồ hộp là một phương pháp bảo quản thực phẩm và giảm tải trọng lượng trong vận chuyển lương thực. Đây là một phát minh tuyệt vời trong khoảng 200 năm trước, tuy nhiên đồ hộp có chứa một mối nguy hiểm tiềm ẩn. Chất BPA trong lớp lót của vỏ hộp có thể dễ dàng ngấm vào thực phẩm. Vì vật, cách tốt nhất là nên tránh những thực phẩm và đồ uống đã chế biến sẵn và được đóng hộp, đóng lon.

5. Quan sát mã số nhận dạng nhựa ở phía dưới của hộp. Không nên dùng các loại hộp có mã 3 và 7 vì loại này chăc chắn có chứa hóa chất BPA.